Kadın ve Müzik

Eski toplumların varlıklarından beri insanların yarattığı en güzel sanatlardan biri olan müzik, insanın ruhuna hitap eder. İnsanların dönemler boyunca yarattığı besteler ve ezgiler toplumca takdir edilir ve aslında ezgi, en çok da kadına yakışır. Eski Osmanlı zamanlarında, haremde müzik yeteneği kazanması için eğitim verilen cariyelerden tutun, Fransa’da ilk kadın besteci Lili Boulanger’a kadar farklı zaman dilimlerinde kadınlar müzikte ilerlemiş, bu alanda kendilerini göstermiştir. Sultan Abdülmecid zamanında Osmanlı’da sarayda kadın orkestrası kurulduğu bilinmektedir. Farklı kabiliyetlerle var olan kadın, ne kadar sınırlı da olsa duvarlarını yıkarak ruhundaki güzellikleri, acıları, sevinçleri, aşkları ve öfkeleri nağmelerle dökerek kendini ifade etmeyi başarır.

Kadınlar her alanda olduğu gibi müzik alanında var olmaya çalışırken de bir takım özel sorunlarla, erkekler tarafından güçlü önyargılarla karşılaşmıştır. Kadınlar tekrarlı bir şekilde erkeklerin kafasındaki sabit cinsiyetçilik tabularıyla değerlendirilmiş ve alanda ‘gereksizlik’le ya da ‘yetersizlik’le suçlanmıştır. Sahip olunan bir diğer sorun ise erkeklere sağlanan eğitim ve diğer yan olanakların kadınlara sağlanmaması ya da hep eksik sağlanmasıdır. Erkek egemen mutlak düzen bu alanda da kadınları sanat yapmaktan, kabiliyetli ve vasıflı bir hayattan uzak tutmaya çalışmıştır. Yine de günümüzde kadınlar bütün olumsuzluklara karşı durup çeşitli mücadelelerle değişim yaşatmaya çalışmakta, alanda var olmaya çalışmaktadır.

Özel olarak bakıldığında en zor değişimin orkestra şefliğinde yaşandığı görülmektedir. ‘Şeflik’ kendiliğinden gelen bir liderlikken, liderliğin doğal olarak erkekte olması gerektiğine ait düşünce yapısı toplumda hüküm sürmekte, kadınların müzikte dahi olsun liderliği toplumca aykırı görülmektedir. Kadınların müzik topluluklarında bir araya gelerek örgütlenmeleri, birbirlerini destekleyerek kendilerini erkeklere ifade etmeleri ve empati kurdurmalari çok mühimdir.