Halide Edip Adıvar:

Halide Edip Adıvar, 1882 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, Ceyb-i Hümayun başkâtibi Selânikli Mehmet Edip Bey, annesi ise Bedrifâm Hanım’dır. Annesini çok küçük yaşta kaybeden Halide Edip, çocukluğunu anneannesinin evinde geçirerek ilk terbiyesini orada aldı. Daha sonra babasının evlenmesi üzerine onun yanına taşındı ve burada Üsküdar Kız Amerikan Koleji’ne devam etti. Dönemin tanınmış şahsiyetleri olan Rıza Tevfik’ten Türk Edebiyatı ve felsefe, Salih Zeki’den matematik, Şükrü Efendi’den ise Arapça dersleri aldı. Rıza Tevfik, onun mistik temayüllerini geliştirirken Salih Zeki de pozitif ilim düşüncesini aşıladı.

1901 yılında koleji bitirdikten sonra aynı yıl hocası Salih Zeki ile evlendi ve bu evliliğinden iki oğlu oldu. 1908 yılında Meşrutiyetin ilanıyla yazı hayatına başladı ve ilk yazılarını “Halide Salih” imzasıyla kaleme aldı. Yazdığı yazılar sebebiyle 31 Mart Vak’asını takiben çocuklarıyla birlikte Mısır’a kaçtı. Mısır’da birkaç hafta kaldıktan sonra İngiltere’ye geçti; 1909’da olayların yatışması üzerine yurda döndü ve Dârülmuallimât’ta pedagoji öğretmenliğine tayin edildi. 1911’de Salih Zeki’nin ikinci kez evlenmesi üzerine ondan ayrıldı ve bu tarihten itibaren yazılarında “Halide Edip” imzasını kullanmaya başladı.

Halide Edip, ilk dönemlerdeki yazılarında daha çok kadın ve çocuk eğitimi üzerine odaklandı.

1912’de faaliyete geçen Türk Ocağı’nda da görev aldı. Balkan Savaşı sırasında, Teâli-i Nisvân Cemiyeti’nin kurduğu hastanede hemşirelik ve hastabakıcılık yaptı. Öğretmenlik ve müfettişlik çalışmalarına, Cemal Paşa’nın daveti üzerine Suriye’de de devam etti. 1917’de Suriye’deyken, daha önce okuldan tanıdığı ve aile doktorluklarını da yapmış olan Dr. Adnan Adıvar ile evlendi. 1918’de Darülfünûn Edebiyat Fakültesi’ne Garp Edebiyatı hocası olarak atandı.

Wilson Prensipleri Cemiyeti’nin kurtuluşunda görev almıştır. Kurtuluş Savaşı’nda onbaşılık, çavuşluk rütbelerini de alarak görev yapmış, Kızılay’da da görev almıştır.

Halide Edip Adıvar, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında aktif bir rol oynamış ve Anadolu’ya geçerek halka moral vermek için konuşmalar yapmıştır. Mustafa Kemal Atatürk ile yakın ilişkileri olmuş ve Kurtuluş Savaşı’nın ideolojik temellerinin atılmasına katkıda bulunmuştur. 1950-1954’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) Demokrat Parti milletvekili olarak görev yapmış, kadınların toplumda daha aktif bir rol alması için mücadele etmiştir.

Eserleri, kadın hakları, toplumsal değişim ve milli kimlik gibi temaları işler. “Ateşten Gömlek”, “Sinekli Bakkal” ve “Vurun Kahpeye” gibi romanları, döneminin sosyal ve kültürel yapısını yansıtır. Halide Edip Adıvar, 1964 yılında İstanbul’da vefat etmiştir. Eserleri ve mücadeleleri, Türk edebiyatında ve toplumunda derin izler bırakmış, özellikle kadınların toplumdaki yerini güçlendirmek adına önemli bir figür olmuştur. Türk kadın hareketinin öncülerinden biri olarak anılmakta ve hâlâ ilham verici bir karakter olarak hatırlanmaktadır.