Muazzez İlmiye Çığ: Tarihin İzlerini Sürmek

Muazzez İlmiye Çığ, 20 Temmuz 1914 tarihinde Bursa’da doğmuş olan, Türkiye’nin tanınmış arkeolog ve tarihçilerinden biridir. Eğitim hayatı boyunca ve kariyerinin çeşitli dönemlerinde önemli çalışmalara imza atmış olan Çığ, Türk tarihine ve kültürüne katkılarıyla öne çıkmaktadır. Onun yaşamı, azmi ve çalışmaları, birçok genç kuşağa ilham vermiştir. Bu blog yazısında Muazzez İlmiye Çığ’ın hayatı, kariyeri ve eserleri hakkında bilgi sunulacaktır.

Eğitim Hayatı

Muazzez İlmiye Çığ’ın anne ve babası Kırım Tatarıdır ve her ikisi de Türkiye’ye göç etmiştir; baba tarafı Merzifon’a, anne tarafı ise Türkiye’nin dördüncü büyük şehri olan ve o dönemde Osmanlı İmparatorluğu’nun önemli bir bölgesel yönetim merkezi olan kuzeybatıdaki Bursa’ya yerleşti.

1. Dünya Savaşı’nın oluşturduğu tehditler nedeniyle Çorum’a yerleşen Çığ, ilköğrenimini burada alıp ayrıyeten Fransızca ve keman dersleri de almıştır.

1926’da sınavla Bursa Kız Muallim Mektebi’ne girdi ve 1931’de, 17 yaşına geldiğinde ilkokul öğretmeni yetiştiren bu okuldan mezun oldu.

Muazzez İlmiye Çığ, 1936 yılında Ankara Üniversitesi Hititoloji Bölümü’ne kaydolmuş, 1940 yılında mezun olduktan sonra Antik Şark Eserleri Müzesi’nde on yıl sürecek kariyerine, kurumun arşivlerinde tercüme edilmeden ve tasnif edilmeden saklanan binlerce çivi yazılı tablet alanında uzman olarak başladı. Alman Arkeoloji Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Bilimler Enstitüsü’nün onursal üyesidir.

Kariyeri ve Araştırmaları

Çığ, 74 bin tabletten oluşan çivi yazılı belgeler arşivini oluşturdu ve 3 bin tabletin kopyasını çıkarıp, katalog hâlinde yayımladı. Aradan geçen yıllarda, tabletlerin deşifre edilmesi ve yayınlanması konusundaki çabaları sayesinde Müze, dünyanın her yerinden Eski Çağ tarihi araştırmacılarının katıldığı bir Orta Doğu dilleri öğrenme merkezi hâline geldi.

Belleten, Bilim ve Ütopya gibi dergi ve gazetelerde yayımlanan kitaplarında, bilimsel makalelerinde ve genel ilgi alanlarına yönelik makalelerinde görülen özenli ve sistematik araştırmaları ile mesleğinde ün kazandı. Anadolu’nun tarihî sürecini ve kültürel zenginliğini anlamak için yaptığı araştırmalar, Türk tarihçiliğine önemli bir katkı sağlamıştır.

Eserleri

Muazzez İlmiye Çığ’ın en bilinen eserleri şu şekildedir:

• Kur’an, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni 1995, Kaynak Yayınları
• Sümerli Ludingirra, 1996, Kaynak Yayınları
• İbrahim Peygamber – Sümer Yazılarına ve Arkeolojik Buluntulara Göre, 1997, Kaynak Yayınları
• İnanna’nın Aşkı – Sümer’de İnanç ve Kutsal Evlenme, 1998, Kaynak Yayınları
• Zaman Tüneliyle Sümer’e Yolculuk, 1998, Kaynak Yayınları (Genişletilmiş ikinci basım; ilk basım 1993, Kültür Bakanlığı Yayınları)
• Hititler ve Hattuşa – İştar’ın Kaleminden, 2000, Kaynak Yayınları
• Gilgameş – Tarihte İlk Kral Kahraman, 2000, Kaynak Yayınları

Ayrıca, çeşitli bilimsel dergilerde makaleleri yayımlanmış ve Türkiye’deki birçok üniversitede tarih ve arkeoloji dersleri vermiştir.

Sosyal ve Kültürel Katkıları

Muazzez İlmiye Çığ, yalnızca bir akademisyen olarak değil, aynı zamanda kadın hakları ve eğitim konularında da aktif bir şekilde çalışmalara katılmıştır. Kadınların toplumda daha aktif roller almasına yönelik projelere destek vermekle kalmamış, aynı zamanda genç kadınları bilim ve akademi alanında cesaretlendirmiştir.

Çığ’ın, birçok ulusal ve uluslararası kongreye katılması, onun bilim dünyasındaki saygınlığını artırmış ve Türk tarihine uluslararası alanda dikkat çekmesini sağlamıştır.

Muazzez İlmiye Çığ, azmi ve tutkusu ile Türk tarihine önemli katkılarda bulunan bir figür olarak, bilim ve akademi alanında önemli bir yere sahip olmuştur. Hayatı boyunca pek çok zorluğun üstesinden gelen Çığ, Türkiye’nin tarih ve kültür mirasını araştırma azmi ile genç nesillere ilham kaynağı olmuştur. Onun eserleri ve çalışmaları, gelecek nesillere yönelik bir rehber niteliği taşımakta ve Türk tarihinin derinliklerine inmemize yardımcı olmaktadır.

Kaynakça:

1. ^ “Muazzez İlmiye Çığ: Kızlarıma annem baktı, ben müzedeydim”. T24. 9 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021.
2. ^ “Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ’a 107 yaş kutlaması”. Cumhuriyet. 23 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021.
3. Gamm, by Gül Demir-Niki (15 Kasım 2008). “Muazzez Çığ stands among the world’s best Sumerologists”. Hürriyet. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2024.
4. Wikipedia